Kênh Tên Miền chuyên cung cấp tên miền đẹp, giá rẻ! Hãy liên hệ kỹ thuật: 0914205579 - Kinh doanh: 0912191357 để được tư vấn, hướng dẫn miễn phí, Cảm ơn quý khách đã ủng hộ trong thời gian qua!
Tuesday, January 14, 2014

Thư Bạn đọc...



Vừa qua tôi nhận được rất nhiều điện thư của Bạn đọc, nhiều thư vẫn hỏi về đề tài bản đèn Led và các bản đèn quang báo. Trong lần này tôi đề cứ một thư của một Bạn đọc, dân kiến trúc không chuyên về điện tử, hỏi về các vấn đề có liên quan đến bản đèn 32 Led sắp xếp thành hình trái tim và có nhiều kiểu nhấp nháy đẹp mắt. Tôi đoán chắc cũng có nhiều Bạn mới chơi ic lập trình cũng thích đề tài này, nên mượn ý, viết bài trả lời thư dài hơi hơn, đầy đủ hơn, mong bài viết này đáp ứng được tính tò mò ham tìm hiểu của các Bạn.



Nội dung trong file đính kèm theo điện thư trong đó có các hình như sau:

1. Hình vẽ sơ đồ mạch điện cho thấy mạch dùng IC AT89C51, 52 để điều khiển sự nhấp nháy của 32 Led gắn trên 4 cảng p0, p1, p2, p3. Đây là một mạch điện rất cơ bản, trị các điện trở hạn dòng có thể dùng 150 ohm đến 220 ohm. Y1 là thạch anh duǹg tạo xung nhịp, có thể dùng thạch anh 12MHz. Các tụ ổn tần gắn bên cạnh thạch anh theo nhà sản xuất IC nên dùng trị 33pF.



Thư Bạn đọc có 4 ý chính, được trả lời nhanh như sau:

Ý 1: Bạn có thể dùng ic lập trình AT89C51 với bộ nhớ nội là 4Kbyte hay tốt hơn dùng AT89C52 với bộ nhớ nội là 8Kbyte.

Ý 2: Trong mạch duǹg các điện trở hạn dòng cho Led, Bạn có thể dùng điện trở có trị từ 150 ohm đến 220 ohm.

Ý 3: Bên cạnh thạch anh, theo nhà sản xuất IC đề nghị Bạn nên dùng tụ 33pF để tăng hệ số ổn đ̣inh tần số của thạch anh.

Ý 4: Về Led, chân A cho nối vào đường nguồn +5V, chân K của Led, qua điện trở hạn dòng, lấy dòng điện tử chảy ra trên các chân của các cảng để phát sáng. Bạn dùng Ohm kế kim, đặt ở thang đo Rx1, đo kiểm tra Led, khi đo thuận Led sẽ sáng, lúc này dây màu đen đang ở trên chân Anode và dây màu đỏ cho biết chân K. 



 

Trong phần sau tôi sẽ vẽ lại sơ đồ mạch điện chính xác hơn, rõ ràng hơn và sẽ giải thích chi tiết phương cách thiết kế loại mạch này.


2. Hình tổng thể của 32 Led hình trái tim. 



Hình mặt dưới của bản mạch in, trên đó là các đường đồng nối mạch. 




3. Cách bố trí các linh kiện trên bản mạch in, lới mặt trên.  



Phần trả lời thư mở rộng: 


Để thiết kế mạch 32 Led gắn thành hình trái tim, cho nhấp nháy theo nhiều kiểu, Bạn có thể ráp theo sơ đồ mạch điện như sau:


Phần 1: Sơ đồ cho thấy cách kết nối 32 Led trên 4 cảng của ic AT89C52


Hình vẽ cho thấy, chúng ta gắn 32 Led trên hình trái tim, mỗi Led được điều khiển tắt mở độc lập bởi một chân của ic lập trình AT89C52. Vấn đề quan trọng là Bạn phải nhớ chân nào điều khiển Led nào. Trong hình vẽ trên Bạn thấy, chúng ta gắn Led D1 đến D8 tiếp theo là D9 đến D16 cho cung hình bên trái và Led D17 đến D24 liền theo là D25 đến D32 tạo ra hình cung bên phải. Điều này phải xác định chính xác vì sau này chúng ta sẽ dùng các câu lệnh để tắt mở các Led trên đúng theo trình tự, đúng theo ý muốn, nếu không sắp đúng trình tự của chương trình điều khiển, các Led sẽ nhấp nháy "loạn cào cào". 



Phần 2: Sơ đồ mạch điện cơ bản dùng điều khiển sự nhấp nháy của các Led gắn trên các cảng p0, p1, p2, p3



Muốn dùng ic lập trình AT89C52, trước hết Bạn hãy ráp vào các phụ kiện sau:

* Trên chân 9 gắn tụ 10uF và điện trở 8.2K để tạo tính reset mỗi khi mở nguồn. Ngay khi mạch được cấp nguồn, tụ 10uF nạp điện, nó sẽ kéo chân số 9 lên mức áp cao, điều này sẽ reset ic AT89C52, cấu trúc mạch bên trong sẽ được xác lập về trạng thái mở đầu theo quy định. Chúng ta biết ở trạng thái khởi đầu, tấ cả các chân của 4 cảng đều cho ở mức áp cao và như vậy 32 Led trên hình trái tim lúc mạch mới được cấp điện sẽ ở trạng thái tắt. Sau một lúc tụ nạp đầy, trả chân 9 về lại mức áp thấp, mức 0V, ic lập trình bắt đầu chạy các câu lệnh có trong bộ nhớ EEPROM. Nếu thấy cần Bạn gắn thêm nút nhấn reset S1.

* Trên chân 18, 19 Bạn gắn thạch anh định tần cho mạch dao động trong ic lập trình. Thông thường dùng thạch anh 12MHz, vậy trong ic sẽ có xung nhịp chu kỳ 1us. ở đây người ta gắn các tụ nhỏ 33pF có công dụng ổn tần.

* Điều cần nhớ là phải cho chân 31 nối vào đường nguồn 5V để khai báo là cho chạy các câu lệnh nằm trong bộ nhớ trong.



Phần 3: Sơ đồ mạch nguồn nuôi, nguồn 5V có độ ổn định tốt



Mạch nguồn gồm biến áp cách ly T1, nó có 2 công dụng: (1), vừa tạo tính cách ly giữa mạch điện và đường nguồn AC, giữ an toàn cho người dùng. (2), vừa dùng làm giảm áp AC, hạ mức nguồn AC 220V xuống 9V. Dùng cầu nắn dòng 4 diode để chuyển đổi dòng AC ra dạng dòng điện xung một pha. Tụ C1 dùng tụ hóa lớn làm kho chứa điện, nó có 3 công dụng: (1), giảm độ dợn sóng. (2), nâng cao mức áp DC lên gần bằng mức volt cực đại. (3), làm kho chứa điện ổn định điều kiện cấp điện cho tải. Dùng Led đỏ với điện trở hạn dòng 1K làm đèn chỉ thị. Để có mức áp DC 5V có độ ổn định tốt, trong mạch dùng ic ổn áp 3 chân 7805. Với loại ic ổn áp tích cực, để tránh mạch điện trong ic không phát sinh hiện tượng dao động tự kích, ở ngả ra dùng thêm tụ hóa C2 làm tụ lọc, có thể dùng thêm tụ lọc nhỏ C3 để lọc bỏ các tín hiệu nhiễu tần cao nhiễm vào đường nguồn. Điều cần nhớ: IC 7805 phải cho gắn trên lá nhôm làm nguội.




Nói về cách gắn 32 Led theo hình vẽ trái tim


   


Qua hình thị phạm trên, trước hết Bạn vẽ hình trái tim hay hình gì khác cũng được, sau đó gắn 32 Led theo đường bao của hình, điều Bạn cần nhớ là Led nào được điều khiển bởi chân nào của ic AT89C52, sau đó Bạn sẽ dùng các câu lệnh tắt mở các Led này theo các kiểu nhấp nháy mà Bạn muốn. Đó chính là nội dung của bài viết này. 



Cách viết chương trình nguồn tạo ra các kiểu nhấp nháy.


Hình động dưới đây cho thấy mỗi Led được điều khiển bởi một chân của ic lập trình AT89C52, hay AT89C51. Trong mạch này chúng ta cho Led sáng với mức áp thấp, hay bit 0 và cho tắt Led với mức áp cao hay bit 1. 


 


Các lệnh có thể dùng để đặt bit 0, bit 1 lên các chân của các cảng là:

setb bit : set bit, cho đặt chân lên mức áp cao sẽ làm tắt Led.

clr bit : clear bit, cho đặt chân xuống mức áp thấp sẽ cấp dòng làm sáng Led.

mov p0, #11111111b : đặt 8 chân của cảng p0 lên mức áp cao, làm tắt 8 Led trên cảng p0.

hay:

mov p0, #00000000b : đặt 8 chân của cảng p0 xuống mức áp thấp, cho sáng 8 Led trên cảng p0.

Chúng ta có thể lập bảng lưu giữ các kiểu nhấp nháy và cho xuất các mã điều khiển ra các cảng để điều khiển sự tắt sáng của các Led. Một thí dụ:



kieu_1:  ; dùng bit 0 để cho Led sáng, vậy kiểu này sẽ cho 1 Led sáng nhẩy.
db 11111111b
db 11111110b 
db 11111101b
db 11111011b
db 11110111b
db 11101111b
db 11011111b
db 10111111b
db 01111111b
db 10111111b
db 11011111b
db 11101111b
db 11110111b
db 11111011b
db 11111101b
db 11111110b

......

Sau đây là một chương trình nguồn dùng điều khiển 32 Led trên 4 cảng của ic lập trình AT89C51 hay 52.



Chúng ta sẽ dùng cách viết cơ bản, dễ hiểu nhất, đó là muốn Led sáng thì cho nó có bit 0muốn tắt Led thì gán cho nó bit 1. Trướt hết hãy tạo ra các đoạn chương trình con dùng cho các nkiểu nhấp nháy;

Kiểu 1: cho 3 Led nhẩy như hình động trên.

kieu_1a:  ; 3 Led nhẩy ra biên trái, và 3 Led nhẩy ra biên phải.
     mov p0, #11111000b
     mov p1, #00011111b
     call delay
     mov p0, #11110001b
     mov p1, #10001111b
     call delay
     mov p0, #11100011b
      mov p1, #11000111b
     call delay
     mov p0, #11000111b
     mov p1, #11100011b
     call delay
     mov p0, #10001111b
     mov p1, #11110001b
     call delay
     mov p0, #00011111b
     mov p1, #11111000b
     call delay
;  bắt cầu giữa p0 - p2 và p1 - p3 
    mov p0, #00111111b
    mov p2, #11111110b
     mov p1, #11111100b
     mov p3, #01111111b
     call delay
     mov p0, #01111111b
     mov p2, #11111100b
     mov p1, #11111110b
     mov p3, #00111111b
     call delay
    mov p0, #11111111b
    mov p2, #11111000b
     mov p1, #11111111b
     mov p3, #00011111b
     call delay
; cho 3 Led nhẩy trên p2, p3
     mov p2, #11110001b
     mov p3, #10001111b
     call delay
     mov p2, #11100011b
     mov p3, #11000111b
     call delay
     mov p2, #11000111b
     mov p3, #11100011b
     call delay
      mov p2, #10001111b
     mov p3, #11110001b
     call delay
     mov p2, #00011111b
     mov p3, #11111000b
     call delay
     ret
   
Cho 3 Led từ biên trái, biên phải nhẩy trở vào, chương trình con viết như sau:
   

kieu_1b:     ; cho 3 Led nhẩy từ biên vào     mov p2, #00011111b
     mov p3, #11111000b
     call delay
     mov p2, #10001111b
     mov p3, #11110001b
     call delay
     mov p2, #11000111b
     mov p3, #11100011b
     call delay
     mov p2, #11100011b
     mov p3, #11000111b
     call delay
     mov p2, #11110001b
     mov p3, #10001111b
     call delay
     mov p2, #11111000b
     mov p3, #00011111b
     call delay
     mov p2, #11111100b
     mov p0, #01111111b
     mov p3, #00111111b
     mov p1, #11111110b
     call delay
     mov p2, #11111110b
     mov p0, #00111111b
     mov p3, #01111111b
     mov p1, #11111100b
     call delay
     mov p2, #11111111b
     mov p0, #00011111b
     mov p3, #11111111b
     mov p1, #11111000b
     call delay
     mov p0, #10001111b
     mov p1, #11110001b
     call delay
     mov p0, #11000111b
     mov p1, #11100011b
     call delay
     mov p0, #11100011b
     mov p1, #11000111b
     call delay
     mov p0, #11110001b
     mov p1, #10001111b
     call delay
     mov p0, #11111000b
     mov p1, #00011111b
     call delay
     ret
   


Thử viết một đoạn chương trình con khác: Cho 4 Led chạy quay vòng, từ cung bên phải qua cung bên trái và chạy ngược lại.


kieu_2a:   ; cho 4 Led nhẩy từ bên trái qua bên phải     mov P0, #11110000b
     call delay
     mov p0, #11000011b
     call delay 
     mov p0, #00001111b
     call delay
     mov p0, #00111111b
     mov p2, #11111100b
     call delay
     mov p0, #11111111b
     mov p2, #11110000b
     call delay
     mov p2, #11000011b
     call delay
     mov p2, #00001111b
     call delay
     mov p2, #00111111b
     mov p3, #11111100b
     call delay
     mov p2, #11111111b
     mov p3, #11110000b
     call delay
     mov p3, #11000011b
     call delay
     mov p3, #00001111b
     call delay
     mov p3, #00111111b
     mov p1, #11111100b
     call delay
     mov p3, #11111111b
     mov p1, #11110000b
     call delay
     mov p1, #11000011b
     call delay
     mov p1, #00001111b
     call delay 
     ret



kieu_2b:    ; cho 4 Led nhẩy từ bên phải qua bên trái     mov p1, #00001111b
     call delay
     mov p1, #11000011b
     call delay
     mov p1, #11110000b
     call delay
     mov p1, #11111100b
     mov p3, #00111111b
     call delay
     mov p1, #11111111b
     mov p3, #00001111b
     call delay
     mov p3, #11000011b
     call delay
     mov p3, #11110000b
     call delay
     mov p3, #11111100b
     mov p2, #00111111b
     call delay
     mov p3, #11111111b
     mov p2, #00001111b
     call delay
     mov p2, #11000011b
     call delay
     mov p2, #11110000b
     call delay
     mov p2, #11111100b
     mov p0, #00111111b
     call delay
     mov p2, #11111111b
     mov p0, #00001111b
     call delay
     mov p0, #11000011b
     call delay
     mov p0, #11110000b
     call delay
     ret
 



kieu_3:    ; cho 8 Led sáng kểu đưa võng     mov p0, #00000000b
     call delay
     mov p0, #11111111b
     mov p3, #00000000b
     call delay
     mov p3, #11111111b
     mov p1, #00000000b
     call delay
     mov p1, #11111111b
     mov p2, #00000000b
     call delay
     mov p2, #11111111b
     ret



Viết đoạn chương trình con cho 2 Led sáng lan dần từ trên xuống dưới.

kieu_4:    ; cho 2 Led sáng lan dần từ trên xuống dưới.     mov p0, #11111100b
     mov p1, #00111111b
     call delay
     mov p0, #11110000b
     mov p1, #00001111b
     call delay
     mov p0, #11000000b
     mov p1, #00000011b
     call delay
     mov p0, #00000000b
     mov p1, #00000000b
     call delay
     mov p2, #11111100b
     mov p3, #00111111b
     call delay
     mov p2, #11110000b
     mov p3, #00001111b
     call delay
     mov p2, #11000000b
     mov p3, #00000011b
     call delay
     mov p2, #00000000b
     mov p3, #00000000b
     call delay
     ret
 



Cấu trúc của chương trình nguồn có thể viết như sau:

org 0000h
start:
     call xoa
     call kieu_1a
     call xoa
     call kieu_1b
     call xoa
     mov r3, #10
tt_1:
     call kieu_2a
     call xoa
     call kieu_2b
     call xoa
     djnz r3, tt_1
     mov r3, #5
tt_2: 
     call xoa
     call kieu_3
     call xoa
     djnz r3, tt_2
     mov r3, #20
tt_3:           
     call xoa
     call kieu_4
     call xoa
     djnz r3, tt_3
     jmp start
;     
kieu_1a:
kieu_1b:     
kieu_2a:
kieu_2b:
kieu_3:
kieu_4:
;
xoa:
     mov p0, #11111111b
     mov p1, #11111111b     
     mov p2, #11111111b
     mov p3, #11111111b
     ret
delay:
     mov r7, #20
v_6: mov r6, #100
v_5: mov r5, #200
     djnz r5, $
     djnz r6, v_5
     djnz r7, v_6
     ret
end         
     
   
Đến đây, Bạn có thể ghép các đoạn chương trình con trên thành 1 file, đặt tên tùy chọn, họ là .asm, thí dụ: tên file là led-nhay.asm và dùng M-IDE để dịch file .asm này, tạo ra file .hex để rồi cho nạp các mã lệnh trong file này vào  trong bộ nhớ của AT89C52, thế là xong.



File nguồn led-nhay.asm có nội dung như sau:


org 0000h
start:
     call xoa
     call kieu_1a
     call xoa
     call kieu_1b
     call xoa
     mov r3, #10
tt_1:
     call kieu_2a
     call xoa
     call kieu_2b
     call xoa
     djnz r3, tt_1
     mov r3, #5
tt_2: 
     call xoa
     call kieu_3
     call xoa
     djnz r3, tt_2
     mov r3, #20
tt_3:           
     call xoa
     call kieu_4
     call xoa
     djnz r3, tt_3
     jmp start

kieu_1a:  ; 3 Led nhẩy ra biên trái, và 3 Led nhẩy ra biên phải.
     mov p0, #11111000b
     mov p1, #00011111b
     call delay
     mov p0, #11110001b
     mov p1, #10001111b
     call delay
     mov p0, #11100011b
     mov p1, #11000111b
     call delay
     mov p0, #11000111b
     mov p1, #11100011b
     call delay
     mov p0, #10001111b
     mov p1, #11110001b
     call delay
     mov p0, #00011111b
     mov p1, #11111000b
     call delay
;  bắt cầu giữa p0 - p2 và p1 - p3 
    mov p0, #00111111b
    mov p2, #11111110b
    mov p1, #11111100b
    mov p3, #01111111b
    call delay
    mov p0, #01111111b
    mov p2, #11111100b
    mov p1, #11111110b
    mov p3, #00111111b
    call delay
    mov p0, #11111111b
    mov p2, #11111000b
    mov p1, #11111111b
    mov p3, #00011111b
    call delay
; cho 3 Led nhẩy trên p2, p3
    mov p2, #11110001b
    mov p3, #10001111b
    call delay
    mov p2, #11100011b
    mov p3, #11000111b
    call delay
    mov p2, #11000111b
    mov p3, #11100011b
    call delay
    mov p2, #10001111b
    mov p3, #11110001b
    call delay
    mov p2, #00011111b
    mov p3, #11111000b
    call delay
    ret
kieu_1b:     ; cho 3 Led nhẩy từ biên vào
    mov p2, #00011111b
    mov p3, #11111000b
    call delay
    mov p2, #10001111b
    mov p3, #11110001b
    call delay
    mov p2, #11000111b
    mov p3, #11100011b
    call delay
    mov p2, #11100011b
    mov p3, #11000111b
    call delay
    mov p2, #11110001b
    mov p3, #10001111b
    call delay
    mov p2, #11111000b
    mov p3, #00011111b
    call delay
    mov p2, #11111100b
    mov p0, #01111111b
    mov p3, #00111111b
    mov p1, #11111110b
    call delay
    mov p2, #11111110b
    mov p0, #00111111b
    mov p3, #01111111b
    mov p1, #11111100b
    call delay
    mov p2, #11111111b
    mov p0, #00011111b
    mov p3, #11111111b
    mov p1, #11111000b
    call delay
    mov p0, #10001111b
    mov p1, #11110001b
    call delay
    mov p0, #11000111b
    mov p1, #11100011b
    call delay
    mov p0, #11100011b
    mov p1, #11000111b
    call delay
    mov p0, #11110001b
    mov p1, #10001111b
    call delay
    mov p0, #11111000b
    mov p1, #00011111b
    call delay
    ret   
kieu_2a:   ; cho 4 Led nhẩy từ bên trái qua bên phải
    mov P0, #11110000b
    call delay
    mov p0, #11000011b
    call delay 
    mov p0, #00001111b
    call delay
    mov p0, #00111111b
    mov p2, #11111100b
    call delay
    mov p0, #11111111b
    mov p2, #11110000b
    call delay
    mov p2, #11000011b
    call delay
    mov p2, #00001111b
    call delay
    mov p2, #00111111b
    mov p3, #11111100b
    call delay
    mov p2, #11111111b
    mov p3, #11110000b
    call delay
    mov p3, #11000011b
    call delay
    mov p3, #00001111b
    call delay
    mov p3, #00111111b
    mov p1, #11111100b
    call delay
    mov p3, #11111111b
    mov p1, #11110000b
    call delay
    mov p1, #11000011b
    call delay
    mov p1, #00001111b
    call delay 
    ret
kieu_2b:    ; cho 4 Led nhẩy từ bên phải qua bên trái
    mov p1, #00001111b
    call delay
    mov p1, #11000011b
    call delay
    mov p1, #11110000b
    call delay
    mov p1, #11111100b
    mov p3, #00111111b
    call delay
    mov p1, #11111111b
    mov p3, #00001111b
    call delay
    mov p3, #11000011b
    call delay
    mov p3, #11110000b
    call delay
    mov p3, #11111100b
    mov p2, #00111111b
    call delay
    mov p3, #11111111b
    mov p2, #00001111b
    call delay
    mov p2, #11000011b
    call delay
    mov p2, #11110000b
    call delay
    mov p2, #11111100b
    mov p0, #00111111b
    call delay
    mov p2, #11111111b
    mov p0, #00001111b
    call delay
    mov p0, #11000011b
    call delay
    mov p0, #11110000b
    call delay
    ret 
kieu_3:    ; cho 8 Led sáng kiểu đưa võng
    mov p0, #00000000b
    call delay
    mov p0, #11111111b
    mov p3, #00000000b
    call delay
    mov p3, #11111111b
    mov p1, #00000000b
    call delay
    mov p1, #11111111b
    mov p2, #00000000b
    call delay
    mov p2, #11111111b
    ret
kieu_4:    ; cho 2 Led sáng lan dần từ trên xuống dưới.
    mov p0, #11111100b
    mov p1, #00111111b
    call delay
    mov p0, #11110000b
    mov p1, #00001111b
    call delay
    mov p0, #11000000b
    mov p1, #00000011b
    call delay
    mov p0, #00000000b
    mov p1, #00000000b
    call delay
    mov p2, #11111100b
    mov p3, #00111111b
    call delay
    mov p2, #11110000b
    mov p3, #00001111b
    call delay
    mov p2, #11000000b
    mov p3, #00000011b
    call delay
    mov p2, #00000000b
    mov p3, #00000000b
    call delay
    ret 
;
xoa:
     mov p0, #11111111b
     mov p1, #11111111b     
     mov p2, #11111111b
     mov p3, #11111111b
     ret
delay:
     mov r7, #20
v_6: mov r6, #100
v_5: mov r5, #200
     djnz r5, $
     djnz r6, v_5
     djnz r7, v_6
     ret
end         


Chuyển file này vào vùng soạn thảo M-IDE để tìm lỗi, hình chụp sau đây cho thấy cách dùng trình M-IDE.



Sau khi dịch xong, chúng ta có file led-nhay.hex, nôi dung như sau:

:100000001202A512003B1202A51200CC1202A57B1F
:100010000A12015D1202A51201CA1202A5DBF27BCF
:10002000051202A51202371202A5DBF57B1412029B
:10003000A512025C1202A5DBF580C57580F87590EB
:100040001F1202B27580F175908F1202B27580E3B3
:100050007590C71202B27580C77590E31202B2752F
:10006000808F7590F11202B275801F7590F81202A0
:10007000B275803F75A0FE7590FC75B07F1202B21C
:1000800075807F75A0FC7590FE75B03F1202B27549
:1000900080FF75A0F87590FF75B01F1202B275A0B1
:1000A000F175B08F1202B275A0E375B0C71202B23B
:1000B00075A0C775B0E31202B275A08F75B0F112CA
:1000C00002B275A01F75B0F81202B22275A01F759A
:1000D000B0F81202B275A08F75B0F11202B275A01D
:1000E000C775B0E31202B275A0E375B0C71202B2D1
:1000F00075A0F175B08F1202B275A0F875B01F121D
:1001000002B275A0FC75807F75B03F7590FE12023B
:10011000B275A0FE75803F75B07F7590FC1202B27B
:1001200075A0FF75801F75B0FF7590F81202B2754B
:10013000808F7590F11202B27580C77590E312023C
:10014000B27580E37590C71202B27580F175908F19
:100150001202B27580F875901F1202B2227580F0FB
:100160001202B27580C31202B275800F1202B2750C
:10017000803F75A0FC1202B27580FF75A0F01202DC
:10018000B275A0C31202B275A00F1202B275A03FE1
:1001900075B0FC1202B275A0FF75B0F01202B27514
:1001A000B0C31202B275B00F1202B275B03F7590B3
:1001B000FC1202B275B0FF7590F01202B27590C3D6
:1001C0001202B275900F1202B22275900F1202B293
:1001D0007590C31202B27590F01202B27590FC7560
:1001E000B03F1202B27590FF75B00F1202B275B037
:1001F000C31202B275B0F01202B275B0FC75A03F26
:100200001202B275B0FF75A00F1202B275A0C31230
:1002100002B275A0F01202B275A0FC75803F120206
:10022000B275A0FF75800F1202B27580C31202B2C0
:100230007580F01202B2227580001202B27580FF42
:1002400075B0001202B275B0FF7590001202B2755F
:1002500090FF75A0001202B275A0FF227580FC7598
:10026000903F1202B27580F075900F1202B2758045
:10027000C07590031202B27580007590001202B230
:1002800075A0FC75B03F1202B275A0F075B00F12E8
:1002900002B275A0C075B0031202B275A00075B0AD
:1002A000001202B2227580FF7590FF75A0FF75B035
:0F02B000FF227F147E647DC8DDFEDEFADFF622BA
:00000001FF


Tạm kết

Trên đây là phần tôi trả lời nhanh điện thư của một Bạn đọc, và sau đó... liên tiếp nhận được nhiều điện thư của các Bạn khác, đọc các điện thư này tôi nhận thấy có nhiều Bạn còn "cảm thấy chưa rõ" về công việc lắp ráp, làm thực hành các bo mạch dùng ic  lập trình. Bài tiếp theo tôi sẽ giới thiệu trình tự từng bước lắp ráp loại bo mạch này để các Bạn mới làm quen với loại mạch điện ic lập trình có thể tự tay thực hiện được loại mạch điện này. Chào! Hẹn gặp lại Bạn trong các bài viết tiếp theo.

Dẫn nhập

Với các Bạn mới làm quen với bo vi điều khiển, sẽ có nhiều khái niệm mới mà Bạn phải tìm hiểu thật rõ mới có thể hiểu được loại mạch điện này. Như:

1.Phần cứng, phần mềm.

2. Mã nhị phân và mã thập lục phân.

3. Chương trình nguồn với các câu lệnh và chương trình biên dịch ra file mã .hex.

4. Cách dùng hộp nạp, nạp các mã lệnh vào bộ nhớ EEPROM của các ic lập trình.

Do có nhiều Bạn thợ chưa quen với loại mạch điện này, nên trong bài này tôi sẽ viết theo từng bước một, hướng dẫn Bạn biết cách lắp ráp và sử dụng các bo mạch vi điều khiển hiện có với các ic lập trình thông dụng, như: AT89C51, AT89C52, AT89C2051, AT89C2052...



Phần A: Phần trả lời điện thư của các Bạn đọc.

Phần sau đây, tôi trả lời nhanh các thư mà Bạn đọc đã gửi về trang web phuclanshop.com.



Nội dung thư:


Chào em

Trên trang web nhà phuclanshop.com có rất nhiều bài nói về mạch tăng âm, nhưng trong thư em nói vẫn không tìm thấy, không biết vì sao? Do vậy ở đây tôi ghi lại cho em một đường dẫn để em có thể click chuột vào xem.

Lần sau nên cố gắng, cố gắng để tâm tìm thật kỹ cái mình muốn tìm, trước khi nhờ người khác giúp mình nhé. Đó là thái độ biết tôn trọng người mà mình đang nhờ giúp đở.


Đây là một trong nhiều kiểu mạch có trong bài viết đó, tôi nghĩ nó có thể đáp ứng được yêu cầu của em. Cơ bản vẫn là 4 transistor BJT, chỉ gắn thêm 2 transistor công suất để trở thành mạch khuếch đại công suất âm tần đúng nghĩa.


Em có thể vào youtube, xem và nghe tôi giải thích cách lắp ráp mạch tăng âm như hình trên.


Chào! Chúc em học hành có nhiều tấn bộ thực sự. VKH 





Nội dung thư:


Chào em, tôi trả lời thư em như sau: 



Trong mạch:

*  L1, C1 là mạch cộng hưởng, ở đây dùng làm bẩy sóng để bắt đài. Mỗi đài phát ra sóng điện từ có tần số sóng mang riêng, khi tần số sóng mang bằng tần số riêng của mạch cộng hưởng L1, C1, năng lượng của sóng nầy sẽ bị "tích tụ" lại trong bẩy sóng. Người ta dùng cuộn cảm L2 để lấy tín hiệu này ra khỏi bẩy sóng đưa vào các tầng sau.

* Công dụng của transistor T1:  Điện trở R1 và tụ C2 dùng cấp điện áp phân cực cho chân B của T1. Với cuộn cảm Lc trên chân C, T1 làm nhiệm vụ của tầng khuếch đại RF, điều này sẽ làm tăng độ nhậy của máy thu. Tín hiệu này cho qua diode 1N4148 để tách sóng, nó tách tín hiệu âm thanh ra khỏi sóng mang, thành phần tín hiệu sóng mang sẽ bị lọc bỏ bởi tụ C2 và lại đưa vào chân B của T1 để lại được khuếch đại AF, với điện trở R2, người ta lấy tín hiệu âm thanh ra trên chân C, dùng tụ C3 để lọc bỏ thành phần sóng mang tần cao. Tín hiệu âm thanh qua tụ C4 và điện trở giảm áp Rf để vào chân 2 của IC khuếch đại thúc.

Em xem lại: Trong mạch tụ C2 và tụ C3 được dùng để lọc bỏ thành phần sóng mang RF giữ lại tín hiệu âm thanh AF. Nhưng trong mạch này trị của các tụ lọc lấy quá lớn, đến 10uF, điều này cũng sẽ lọc bỏ luôn thành phần tín hiệu âm thanh. Tôi nghĩ các tụ này em lấy trị điện dung nhỏ lại, trong khoảng 1uF hay 104 là được. 

* IC khuếch đại có 2 ngả vào, ngả vào không đảo (chân số 3) cho nối masse. Tín hiệu vào trênchân đảo  (chân số 2), tín hiệu ra trên chân số 6. Điện trở R6 lấy tín hiệu ngả ra hồi tiếp nghịch về chân ngả vào chân số 2. Do IC này dùng nguồn nuôi dạng đối xứng, nên chân 7 nối vào nguồn 9V và chân 4 nối vào nguồn -9V. R7 là điện trở giảm biên, và tụ C6 là tụ ngả ra.

* T2, T3 là 2 transistor công suất kéo đẩy: Điện trở R8, R9 dùng cấp áp phân cực cho chân B của T2 và T3. Điện trở R10, R11 dùng lấy mức áp để tránh ảnh hưởng của rào áp trên các ngả vào của các transistor để sửa méo. Tụ C7 là tụ ra loa. Trên đường nguồn người ta đặt mạch lọc nguồn với điện trở R5, C5. Công dụ̣ng của mạch lọc là lọc bỏ các tín hiệu nhiễu tần cao nhiễm vào đường nguồn, không để nó ảnh hưởng lên các tầng khác.

Theo tôi: Trong mạch này, em có thể bỏ tụ ngả ra C7, vì mạch khuếch đại dùng nguồn nuôi đối xứng nên nếu lấy phân cực đúng thì mức áp ngả ra sẽ ở mức 0V, do vậy không cần tụ tạo tính cách ly ngả ra, loa có thể gắn thẳng vào ngả ra mà vẫn an toàn.

Mong phần trả lời nhanh bên trên sẽ giúp em hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện máy thu mà em hỏi tôi.

Chào. Chúc tiến bộ, em có thể xem thêm bài viết sau. VKH 





  
Nội dung thư:


Chào em

Muốn có hộp nguồn DC chỉnh áp cấp dòng điện lớn, em có thể ráp theo sơ đồ mạch điện như sau:


Hình vẽ sau cho thấy cấu trúc bên trong của ic ổn áp LM723. Mạch gồm có 3 phần:

1. Phần tạo nguồn điện áp mẫu, với mức áp mẫu cho ra trên chân số 6.

2. Mạch so áp với ngả vào đảo trên chân số 4, và ngả vào không đảo trên chân số 5. Ngả ra trên chân số 13.

3. Mạch ngả ra với transistor khuếch đại, ra trên chân E trên chân số 10, ra trên chân C với chân số 11. Trên chân E có diode zener dùng để ghim áp và trong mạch dùng một transistor với chân E ra trên chân 3 và chân B trên chân 2, transistor này tạo chức năng bảo vệ tránh quá dòng. 

Nguyên lý làm việc của mạch điện như sau:

* Dùng biến áp T1 để giảm áp AC và tạo cách ly giữa mạch điện ổn áp với đường nguồn AC. Em nhớ công suất của biến áp này phải lấy đủ lớn, lúc đó em mới có nguồn cho ra dòng DC lớn. Công suất chuyển tải của biến áp có thể tính theo hệ thức sau: 12V x 10A = 120W

* Dùng 4 diode nắn dòng, chuyển đổi dòng điện xoay chiều ra dạng dòng xung một chiều. Với diode nắn dòng lớn, nếu khi làm việc diode bị quá, em phải cho giải nhiệt, có thể làm nguội mạch với một quạt thổi nhỏ, chạy 12V, lấy trong các hộp nguồn của các máy vi tính.

* Dùng tụ C1 có điện dung lớn làm kho chứa điện. Tụ càng lớn khả năng ổn áp khi cấp dòng lớn sẽ càng tốt.

* Mạch ổn áp dùng IC LM723. IC này làm việc như sau: Chân 7 nối masse, chân 12 nối vào nguồn dương. Mức áp mẫu cho ra trên chân số 6 cho nối vào chân số 5, chân 5 là ngả vào không đảo của mạch so áp, lúc này chân số 4, là ngả vào đảo của tầng so áp sẽ lấy mức áp ngả ra để tạo tính năng ổn áp và chỉnh áp. Từ chân ngả ra lấy trên chân số 13, mắc tụ hồi tiếp C3 để giữ cho mạch so áp không phát sinh dao động tự kích. Mức áp lấy ra trên chân số 10, vậy chân số 11 cho nối vào đường nguồn dương. Để có dòng điện cấp cho tải lớn, trên chân số 10 chúng ta dùng tổ hợp các transistor ghép theo kiểu phức hợp. Ở đây, dùng 2 transistor công suất lớn 2N3055 cho mắc song song để có khả năng cấp dòng lớn cho tải, dùng transistor 2SD880 để tăng độ nhậy. Điện trở R1 dùng để hạn dòng chân B. Để bảo vệ tránh trường hợp dòng quá lớn, như khi chạm tải, làm hư mạch nguồn, chúng ta dùng điện trở R2 để đo dòng, mức áp lấy ra trên điện trở này tác kích vào chân E-B của một transistor nằm trong IC LM723. Khi dòng nhỏ, transistor bảo vệ tránh quá dòng ngưng dẫn, mạch cấp nguồn làm việc bình thường, khi dòng quá lớn, nó sẽ làm bão hòa transistor này, và lúc này mức áp ngả ra sẽ bị kéo xuống mức 0V để giữ an toàn cho mạch cấp nguồn. Chúng ta dùng điện trở R3 làm tải đệm và dùng tụ lọc C2 để lọc nhiễu trên ngả ra. Tóm lại: Chúng ta dùng IC LM723 để điều chỉnh mức áp ngả ra và tạo chức năng ổn áp, dùng các transistor phức hợp để tạo khả năng cấp dòng điện lớn cho tải.

Nguyên lý làm việc của mạch khá đơn giản, phải không? Mong bài viết này giúp cho em hiểu rõ sự vận hành của mạch, nếu có nhu cầu em hãy ráp thử xem!

Chào, chúc tiến bộ. VKH  


  

 Nội dung thư:


Chào em

Tôi nghĩ em có thể gọi điện thoại thẳng đến cửa hàng Phúc Lan Shop để trao đổi các thắc mắc của em, người phụ trách cửa hàng sẽ sẵn sàng trả lời các câu hỏi trên của em một cách rất cụ thể. Một số câu hỏi trên của em cũng sẽ được tôi giải thích trong bài viết dưới đây. Mong qua bài viết này, em sẽ hiểu rõ hơn các vấn đề có liên quan đến ic lập trình AT89C51, 52.

Chúc em thu được nhiều tiến bộ: VKH 



Nội dung thư: 


Chào em

Câu hỏi của em liên quan đến bảng đèn nhiều điểm led. Trên nguyên tắc em muốn tạo bảng đèn bao nhiêu led cũng được. Bảng đèn có thể tạo từ từng điểm led riêng rẽ hay tạo từ các khối led ma trận 8x8, điều quan trọng là ở chổ thiết kế mạch điện có thể điều khiển được sự tắt sáng của từng led, có như vậy chúng ta mới có thể dùng bảng đèn để in ra được các hình mà mình muốn. Với các bảng đèn led lớn nhiều điểm, mỗi điểm lại có 3 màu cơ bản R-G-B, bảng đèn cho độ phân giải cao, tạo được hình đủ nét nhiều màu, người ta cũng dùng kỹ thuật in hình như TV thôi, nghĩa là cho quét theo từng dòng và kích sáng các Led trên từng hàng. Vấn đề này bên TQ đã có cho ra sản phẩm và cũng có bán qua VN, dùng trong các hội trường hay vũ trường, phòng trà..., tôi có tài liệu về chủ đề này, nhưng nó lại là vấn đề chuyên môn cao, lúc này chưa thể viết ngắn gọn trên trang web nhỏ của chúng ta được. Khi có dịp tôi sẽ cho trình bày các bảng led 16x64 thông dụng dùng in chữ hay một số hình đơn giản, chủ đề này cũng cần nhiều giấy mực và thời gian, mong em chờ đọc.

Chúc em vui vẽ, nhiều tiến bộ. VKH 




Nội dung thư:


Chào em

Em xem hình chụp sau đây sẽ thấy, chúng ta có thể tự tạo ra bản mạch in để gắn các Led theo kiểu ma trận. Trên từng hàng chúng ta cho hàn các chân Anode của các Led và trên từng cột, chúng ta cho hàn các chân cathode của các Led.


Trong các bài trước tôi đã có nói đến vấn đề này, mong em tìm lại để đọc sẽ hiểu rõ hơn.

Chào! Chúc tiến bộ. VKH

Tái bút: Lần sau khi viết mail cho tôi, em nên gõ chữ Viết có dấu sẽ dễ đọc thư hơn. Viết chữ Việt không có dấu cũng giống như ăn canh chua cá lóc thiếu nước mắm ớt hay như ăn lẩu lượn mà không có nước chấm me vậy, mất hết thi vị. Phải không?



Nội dung thư:


Chào em

Về câu hỏi của em, tôi đã có bài viết giới thiệu qua về  khối Led 3D. Em có thể click chuột vào dòng sau để vào bài viết này xem cách tạo ra Led 3D nhé. 





Chào! Chúc tiến bộ. VKH

Một lời nhắn: Trong trang web phuclanshop.com, tôi đã viết đi viết lại nhiều chủ đề có liên quan đến Led và bảng đèn quảng cáo. Bạn hãy tìm đọc lại các bài viết này, nếu trong các bài viết trước đây không có ý như trong câu hỏi của Bạn, Bạn hãy viết điện thư về cho tôi, tôi sẽ tìm hiểu và trả lời thư Bạn. Tránh những câu hỏi đã "quá cũ, lập đi lập lại" sẽ khiến Bạn phải chờ đợi, mất công người soạn. Nhé!



Nội dung thư:


Chào em

Thật rất khó đọc hiểu ý em qua các câu chữ tiếng Việt không bỏ dấu? Lần sau em viết thư cho tôi nên thêm dấu vào, tôi nghĩ như vậy giúp cho người đọc hiểu ý mình nhanh hơn, rõ hơn.

Sau đây là 2 sơ đồ mạch điện dùng tính trigger của ic 555 để điều khiển 10 Led theo ánh sáng nhận vào của một quang trở SCd. Tôi nghĩ mạch đơn giản dễ ráp và cơ hội thành công cao.

 
Trong mạch: Quang trở SCd và biến trở RV1 tạo thành cầu chia áp, khi quang trở bị che tối, nội trở của nó rất lớn, lúc này mức áp trên chân 2 sẽ giảm đến mức 1/3 mức nguồn nuôi và chân 3 sẽ bật lên mức áp cao. Lúc này khóa điện trên chân 7 hở mạch, tạo điều kiện cho tụ C3 nạp điện và khi mức áp trên chân 6 tăng dần lên, đến khi bằng 2/3 mức áp nguồn thì nó kích chân 3 xuống mức áp thấp. Tùy theo ý em muốn các Led sáng với mức áp cao hay thấp mà gắn Led theo mạch 1 hay mạch 2.

Nhờ có tính trigger nên việc chuyển trạng thái ở chân 3 chỉ cao hay thấp, nên các Led sẽ chỉ sáng hay tắt chớ không bi "lờ mờ". Để lấy độ nhậy em chỉnh biến trở RV1.


Chào. Chúc em có nhiều tiến bộ. VKH 



Phần B: Cách ráp mạch điện dùng ic AT89C52...


Hình 1: Mạch điện cơ bản.

Muốn dùng ic lập trình, Bạn cần ráp thêm các phụ kiện bên ngoài như sơ đồ sau:

1. Mạch reset Với tụ C1 và điện trở R1. Ngay khi mạch được cấp nguồn, tụ C1 nạp điện kéo mức áp trên chân 9 lên mức cao và tạo tác dụng reset, nó đặt các bộ phận trong ic về trạng thái đầu. Khi tụ C1 nạp đầy, mức áp trên chân 9 về 0V, và ic lập trình bắt đầu "chạy", chấp hành các câu lệnh đã có trong bộ nhớ.

2. Mạch định tần cho xung nhịp. Trong ic lập trình có mạch dao động tạo xung nhịp, xung nhịp cần thiết để chạy các câu lệnh, tần số xung nhịp lấy theo thạch anh gắn trên chân 18, 19. Người ta thường dùng thạch anh có tần số là 12MHz đề có chu kỳ lệnh là 1us. Để tăng độ ổn định tần số, Bạn gắn thêm 2 tụ nhỏ 33pF.

3. Mạch cấp nguồn. IC lập trình làm việc với chân 20 cho nối masse và chân 40 cho nối vào đường nguồn 5V có độ ổn định tốt. Trên đường nguồn nên gắn thêm tụ lọc nhỏ C4 để lọc bỏ tín hiệu nhiễu tần cao.

4. Thêm mạch dùng để chỉnh tốc độ xung nhấp nháy, phần mạch này liên quan đến các câu lệnh trong chương trình nguồn.



Hình 2: Mạch thúc các đèn Led. 


Hình vẽ cho thấy, chúng ta dùng mức volt cao thấp cho ra trên cảng p0 để tác kích vào chân B của các transistor npn, trên chân C của các transistor này gắn các Led. Khi ic lập trình xuất ra bit 1 với mức volt cao, chân B của transistor npn được cấp mức áp cao, nó sẽ bão hòa và lúc này có dòng chảy ra trên chân C, dòng này chảy qua các Led và Led sẽ phát sáng, người ta dùng điện trở để định mức dòng làm việc cho các Led. Khi ic lập trình xuất ra bit 0 với mức áp 0V, chân B của transistor npn không được cấp áp phân cực, nó sẽ ngưng dẫn và cắt dòng điện cấp cho các Led, Led sẽ tắt. Với ic lập trình AT89C51/52 mỗi lần có thể xuất ra 8 bit trên các cảng, do đó chúng ta có thể cho điều khiển một lần 8 dãy Led.
  


Hình vẽ này cho thấy cách dùng cảng p2, thông qua 8 transistor npn để điều khiển 8 dãy Led đặt trên chân C của các transistor. Như phần trên đã trình bày, khi ic lập trình xuất bit 1 các Led trên chân C của các transistor npn sẽ phát sáng và khi xuất bit 0 thì các Led sẽ tắt. Tóm lại chúng ta dùng bit 1 để Led sáng và dùng bit 0 để tắt Led.



Hình 3: Mạch nguồn nuôi. 


Để có 5V DC với mức ổn áp tốt, chúng ta dùng ic ổn áp 3 chân họ 78xx, ở đây dùng ic 7805 để lấy ra 5V cấp cho chân 40 của ic lập trình AT89C51/52. Trong mạch: Diode D1 dùng tránh tác dụng mắc sai cực nguồn có thể làm hư mạch. Tụ C7 là kho chứa điện lớn có tác dụng ổn áp đường nguồn 12V, tụ nhỏ C8 và C5 dùng lọc bỏ ảnh hưởng của nhiễu tần số cao nhiễm vào đường nguồn DC. Tụ C4 dùng giữ cho mạch điện ổn áp trong ic 7805 không tự dao động. Tóm lại khi cấp nguồn 12V, ở ngả ra Bạn sẽ có đúng 5V với độ ổn định rất tốt để cấp cho mạch điều khiển. Còn các dãy Led chúng ta cho làm việc với mức nguồn nuôi 12V, nhờ vậy có thể mắc được nhiều Led nối tiếp. 


Lời người soạn: Qua sơ đồ mạch điện trên, Bạn thấy về "phần cứng" của bo điều khiển rất đơn giản, ít linh kiện nên việc hàn ráp các linh kiện trên bo mạch in này không có gì phức tạp lắm. Cái khó của loại mạch này là ở "phần mềm", nghĩa là Bạn phải biết mình muốn nó làm gì, bước 1 là gì, bước 2 là gì, bước 3 là gì...sau khi đã định được quy trình hoạt động theo từng bước, Bạn chuyển qua viết các câu lệnh, rồi cho dịch ra mã bit và cho nạp vào bộ nhớ của ic lập trình AT89C51/52. Ở phần sau chúng ta sẽ nói rõ hơn về vấn đề này.



Tìm hiểu bản mạch in dùng điều khiển 16 dãy đèn Led dùng ic lập trình AT89C51/52 





Trên đây là hình chụp cho thấy các bản mạch in hiện có bán ở cửa hàng Phúc Lan shop, mạch in này rất tiện dụng, với các mạch in này, Bạn nhanh chống ráp thành công các kiểu bo đèn Led.



C. Nói qua về máy đo VOM.


Đối với dân điện tử, máy đo là "con mắt thứ ba" của người thợ, chúng ta biết khái niệm "chạy" trong thế giới cơ học với các hệ truyền động, khi nói đến máy chạy là chúng ta có thể dùng mắt thịt nhìn thấy các chuyển động của các bánh xe, nhưng trong thế giới của môn điện tử, khi nói đến mạch chạy, chúng ta không thể dùng mắt thịt thấy được sự chuyển động của các dòng điện electron chảy "ào ào" trong các nhánh của các mạch điện mà phải nhìn nó qua các loại máy đo. Do đó, người thợ không thể không biết dùng máy đo, Bạn còn phải biết dùng máy đo thật thuần thuộc nữa, khi đó xem như Bạn đã "khai nhãn, mở được con mắt điện tử" và có thể "nhìn thấy" trong mạch chổ nào mạch thông, chổ nào mạch bị tắt và công việc lắp ráp, sửa chữa các loại mạch điện, thiết bị điện tử của Bạn sẽ dễ dàng hơn. Trong phần mục này tôi nói chi tiết về cách dùng loại máy đo VOM thông dụng.






Hình trên cho thấy các thành phần cơ bản của một máy đo VOM. Quy trình dùng máy đo như sau:

Trước hết, Bạn phải biết mình muốn đo "cái gì". Nếu đo Ohm thì chọn thang đo Ohm, nếu đo volt thì chọn thanh đo volt và nếu đo dòng thì chọn thang đo dòng... Luôn luôn phải xuất phát từ "ý tưởng mình muốn đo cái gì" rồi chọn thang đo cho phù hợp. Tránh vô ý để thang đo Ohm mà lại đi đo volt AC, sự vô ý này sẽ làm cháy máy đo, không thể để thang đo dòng mà đi đo volt...

Sau đó, Bạn phải đoán trước kết quả, có nghĩa là xác định được vị trí dừng của kim. Thí dụ: Khi đo Ohm, kiểm tra một điện trở 20 Ohm, Bạn thấy trước là kim sẽ dừng ở vạcvh giữa, tức vạch 20 Ohm, và khi thực hiện phép đo, kim dừng nagy vị trí mà mình đã đoán trước thế là điện trở tốt...


Giải thích các ghi chú trong hình:

Nút chỉnh kim ở vị trí 0: Khi Bạn đặt máy đo nằm yên trên bàn, kim phải về chỉ ngay vạch 0, nếu không, thì Bạn phải dùng vít chỉnh thật nhẹ tay con ốc trên máy đo để đưa kim về chỉ vạch 0. Khi Bạn thử 2 lò xo của khung quay máy đo VOM, Bạn đặt máy đo nằm nghiêng, lắc nhẹ, kim sau một vài dao động phải về chỉ vạch 0: Kết luận máy đo tốt. Nếu kim bị "xệ" nó sẽ lệch ra khỏi vạch 0, như vậy 2 lò xo đã không cân.

Nút chỉnh mức 0 Ohm: Khi Bạn dùng VOM ở các thang đo Ohm, theo quy định khi Bạn chập cho chạm 2 đầu kim lại thì kim phải chỉ ngay vạch 0 Ohm, nếu không, Bạn chỉnh nút 0 Ohm, đưa kim về chỉ ngay vạch 0 OHM, điều này chỉ cần chỉnh một lần trên một thang đo, nghĩa là chỉ khi nào Bạn đổi qua các thang đo Ohm khác Bạn mới phải chỉnh lại kim về vạch 0 Ohm.

Chú ý: Khi máy đo Ohm đặt ở thang đo Rx1, lúc này dòng chảy ra vào trên dây đo sẽ rất lớn, lớn nhất là 150mA, nếu Bạn chập kim 2 dây đo mà không đưa được kim về chỉ vạch 0 Ohm, dấu hiệu này cho biết 2 pin 1.5V trong máy đo đã yếu, Bạn hãy thay Pin mới. Bạn cũng nhớ khi không dùng máy đo nữa thì tốt nhất trả nút xoay về vị trí OFF để khóa kim, không để máy đo ở thang đo Ohm, vì như vậy nếu vô ý để 2 đầu kim chạm nhau, sẽ làm hao Pin trong máy đo.

Đo volt AC có tụ cách ly DC: Khi Bạn đo điện áp xoay chiều, hay đo volt AC, nút xoay đặt ở các thang đo AC. Lúc này nếu Bạn dùng dây đo màu đỏ cho cắm ở lỗ OUTPUT, mức áp DC có trên các điểm đo sẽ bị "cắt, bị cách ly không vào được máy đo", vì ở lỗ cắm OUTPUT có dùng tụ cách ly DC. Bạn nên dùng lỗ cắm này khi chỉ muốn đo thành phần tín hiệu, không muốn chịu ảnh hưởng của mức áp phân cực DC luôn có trên các điểm đo trong các mạch điện. Bạn nhớ: Khi đo volt AC dùng 2 lỗ cắm đen/đỏ thông thường, phép đo volt AC này sẽ bị sai nếu trên điểm đo có thành phần DC.

Đo dòng lớn 2.5A: Khi Bạn dùng máy đo để đo cường độ dòng điện lớn, trên 1 hay 2A, Bạn đặt nút xoay ở vị trí 2.5A và lúc này nhớ dây đo màu đỏ phải cắm ở lỗ 2.5A, vì khi đo dòng lớn, người ta phải dùng điện trở shunt rất nhỏ Ohm và điện trở này phải hàn cố định trên 2 dây đo, không thể dùng tiếp điểm của nút xoay vì nó không đủ nhỏ Ohm nên sẽ làm hư điện kế khung.Bạn nhớ: Trong tất cả các máy đo VOM, khi đo cường độ dòng điện lớn, Bạn đều phải dùng lỗ cắm khác với 2 lỗ cắm thông thường.

Thang đo volt DC: Khi Bạn đo volt DC Bạn đặt nút xoay trên các thang đo volt DC. Với các mức volt DC chưa biết, Bạn nên khởi đầu ở các thang đo volt DC lớn, khi muốn xét dấu âm dương của mức áp DC Bạn cũng dùng thang đo lớn, vì nếu để thang đo nhỏ, nếu đo ngược dấu sai cực, kim sẽ đập quá mạnh có thể làm cong kim. Với mạch điện có nguồn nuôi là 9V, Bạn dùng thang đo 10V là hợp lý. Bạn nhớ: Lấy thang đo volt DC càng lớn, nội trở của máy đo sẽ càng lớn, như vậy phép đo volt, vốn dùng cách mắc song song vào mạch đo, sẽ chính xác hơn.

Thang đo volt AC: Khi Bạn đo volt AC Bạn đặt nút xoay trên các thang đo AC. Với các mức volt AC chưa biết, Bạn nên khởi đầu ở các thang đo vot AC lớn. Bạn nhớ kết quả đo volt AC chỉ chính xác khi: (1) Trên điểm đo không chứa thành phần phân cực DC, (2) Tín hiệu đo phải có dạng sin và ở tần số là 50Hz. Khi không thỏa 2 điều kiện này, phép đo volt AC của VOM sẽ không chính xác, chỉ mang tính định tính hơn là định lượng. bạn cũng nên nhớ người ta chia vạch volt AC theo mức áp hiệu dụng.

Theo kinh ngiệm của tôi: Nếu không cần thiết, Bạn hạn chế đo volt AC điện nhà đèn, vì mức áp cao 220V dễ làm hư máy đo do dùng lâu ngày bị rĩ mạch in tạo ra sự phóng điện làm cháy mạch in làm hư máy đo. Như vậy dùng lâu ngày Bạn cũng nên làm sạch các điểm đo, tránh rĩ điện dễ làm hư máy đo.

Thang đo Ohm và đo hệ số HFE: Đo Ohm là phép đo rất thường dùng. Khi đo Ohm Bạn dùng nguồn pin 3V hay 12V có trong máy đo để bơm dòng qua vật đo và làm lệch kim. Bạn chỉ đo Ohm trên các vật đo không có điện, như khi đo Ohm các thiết bị điện tử, Bạn phải tắt điện. Khi đo Ohm Bạn phải nhớ các điều sau:

Điều 1: Dây đo màu đỏ nối vào cực âm của nguồn pin, nên dòng electron sẽ chảy ra trên dây đỏ. Dây đo màu đen sẽ nối vào cực dương của nguồn pin nên dòng điện tử sẽ bị hút vào trên dây đen.

Điều 2: Mỗi khi đổi thang đo Ohm, luôn nhớ cho chạm 2 đầu kim và chỉnh về vị trí 0 Ohm. Bạn lấy thang đo Ohm càng nhỏ dòng chảy ra trên dây đo càng lớn và ngược lại. Ở thang đo Rx1, dòng tối đa là 150mA, ở thang đo Rx10 dòng tối đa là 15mA, ở thang đo Rx100, dòng tối đa là 1.5mA...

Điều 3: Khi đo Ohm, với các vật đo tuyến tính, như: điện trở, chiết áp, cuộn dây... Bạn đọc kết quả trên vạch chia Ohm. Với các vật đo phi tuyến tính, như: diode, Led, transistor... Bạn đọc kết quả trên vạch chia LV để biết mức áp hiện có trên vật đo và vạch chia LI để biết cường độ dòng điện đang chảy qua vật đo.

Điều 4: Ở thang đo Rx10K, lúc này mức áp tối đa trên 2 dây đo là 12V (do pin 9V cộng với pin 3V) và ở các thang đo khác mức áp tối đa trên 2 dây đo là 3V.


Đo hệ số HFE: Với các transistor bipolar, loại transistor có 2 mối nối pn, như transistor pnp hay npn, tỷ số dòng IC trên dòng IB gọi là hệ số khuếch đại dòng ß hay HFE. Muốn đo hệ số khuếch đại dòng của các transistor. Bạn phải: (1) Đặt ở thang đo Ohm Rx10, chạm kim chỉnh kim về 0 Ohm. (2) Cắm transistor npn hay pnp vào đúng loại và cắm đúng chân và đọc kết quả trên vạch chia HFE. Điều Bạn cần nhớ: Máy đo này chỉ dùng đo HFE của các transistor công suất nhỏ.

Thang đo dòng: Khi Bạn muốn đo cường độ dòng điện, nút xoay đặt ở thang đo dòng, với các dòng điện chưa biết, nên chọn thang đo dòng lớn, đo dòng mắc nối tiếp vào mạch đo, dòng điện trong mạch sẽ chảy thẳng qua điện kế và làm lệch kim. Khi đo dòng chọn thang đo càng lớn, nội trở máy đo càng nhỏ, kết quả đo càng chính xác. Khi đo dòng, điều tối kỵ là đặt ở thang đo nhỏ mà đo dòng quá lớn sẽ làm hư máy đo. Bạn nhớ: Khi đo dòng lớn khoảng 1A hay 2A, Bạn phải dùng lỗ cắm 2.5A.

Ghi nhận: Dòng chảy trong mạch là biểu hiện mạch có hoạt động, do đó người thợ kiểm tra dòng điện chảy trong mạch là phép đo có kết luận rất cụ thể, tuy nhiên do khi đo dòng phải "cắt mạch" cho chèn máy đo vào nên công việc rất phiền phức, do đó người thợ ít dùng phép đo dòng, hơn nữa phép đo dòng dễ làm hư máy đo, nên khi dùng phép đo dòng Bạn phải rất cẩn thận. 


  


Phân tích máy đo VOM qua các chú thích trong hình:

Kính đọc kim: Bên dưới kim là mặt kính phản chiếu dùng để đọc kết quả chính xác. Khi đọc kết quả, vị trí nhìn kim của Bạn phải sao cho chỉ thấy một kim, nếu nhìn vào Bạn thấy 2 kim, một là kim thật hai là kim trên mặt kính, như vậy góc nhìn của Bạn đã bị lệch, kết quả sẽ không chính xác.

Vị trí khóa kim: Khi Bạn bỏ máy đo VOM trong túi và di chuyển, trước đó Bạn nhớ đặt nút xoay ở ví trí OFF. Ở vị trí này, hai chân của điện kế khung quay đã cho ngắn mạch, điều này sẽ tạo ra dòng điện nghịch mỗi khi máy đo bị lắc, dòng điện ứng này sẽ chống lại sự rung động của kim và giữ an toàn cho điện kế khung quay.

Đo Ohm:



Khi đo Ohm, Bạn dùng nguồn điện năng của pin có trong máy đo, cho bơm dòng qua vật đo, dòng điện tử chảy ra trên dây màu đỏ và chảy vào trên dây màu đen, dòng điện này chảy qua vật đo, như: điện trở, cuộn dây... và chảy qua điện kế khung quay làm lệch kim. Bạn đọc kết quả trên vạch chia Ohm. Đo Ohm là kiểm tra trị của các điện trở, kiểm tra trị của các cuộn dây.... Khi đo, Bạn chọn thang đo cho phù hợp, chập cây đo chỉnh kim về vị trí 0 Ohm và rồi tiên đoán vị trí dừng của kim, khi đặt điện trở vào 2 dây đo, nếu kim dừng đúng vị trí chờ đợi là điện trở tốt, nếu kim không lên thì điện trở đã bị đứt. Với điện trở khi hư nó thường tăng Ohm hay đứt.


Cấu tạo của Loa gồm có một cuộn dây, quen gọi là cuộn coil, gắn dính trên màn Loa và người ta cho đặt cuộn dây nằm trong khe của một nam châm, do vậy khi Bạn cấp dòng điện cho cuộn dây nó sẽ có từ tính và tương tác với nam châm vĩnh cửu tạo ra lực hút hay lực đẩy. Khi thử Loa Bạn dùng Ohm kế lấy thang đo Rx1 để có dòng điện chảy trên dây đo lớn, cho dòng điện này kích thích cuộn dây, nó sẽ làm rung màn Loa và phát ra tiếng kêu rột rẹt là Loa tốt. Kim không lên là cuộn dây hay dây nối đã bị đứt, kim lên mà màn không rung là cuộn dây đã bị kẹt trong khe, đo Ohm cuộn dây và thành vỏ của Loa, kim lên là cuộn dây bị tróc lớp cách điện và đã chạm vào thành Loa.



Muốn kiểm tra các ống nói kiểu điện động có còn tốt hay không, Bạn cũng "mượn dòng điện" của một Ohm kế cho kích thích cuộn dây nằm trong ống nói, khi cuộn dây này rung Bạn sẽ thấy kim lên và nghe tiếng rột rẹt. Điều cần nhớ là phải thấy thang đo Ohm lớn, như: Rx10 hay Rx100, để có dòng điện nhỏ, lấy dòng quá lớn có thể làm hư ống nói điện động. Bạn nhớ, nếu kích ống nói với dòng điện đủ nhỏ mà màn micro vẫn rung được là loại microphone có độ nhậy tốt.

Trường hợp thử microphone điện dung, Bạn phải dùng thang đo Rx10K để có mức áp lớn dùng phân cực cho ống nói điện dung, , đo theo chiều thuận, nghĩa là dây đỏ ở trên vỏ và dây đen trên chân còn lại, kế đó "thổi mạnh" vào màn micro nếu thấy kim nhúc-nhíc là tốt. Trường hợp phân cực nghịch khi thổi vào màn micro, kim sẽ không nhúc-nhíc.



Với các diode, Bạn có thể dùng Ohm kế đo tính thuận nghịch để biết diode có còn tốt hay không. Khi đo thuận, lấy thang đo Rx1 để có dòng điện trên dây đo lớn. Chập kim chỉnh về 0 Ohm, và khi đo kim sẽ lên. Lúc này Bạn đọc kết quả trên vạch chia LI và LV để biết mức áp ghim trên diode. Nếu mức áp ghim là 0.6V là loại diode Si bình thường, nếu mức áp ghim là 0.2V đó là diode Schottky dùng ở các mạch điện có volt thấp. Khi đo nghịch, Bạn nên dùng thang Rx10K để có mức volt trên dây đo cao, đo nghịch kim phải không lên. Khi thử nhanh, Bạn chỉ cần chú ý: Đo thuận kim lên, đo nghịch kim không lên. 2 lần đo kim đều lên là diode chạm và 2 lần đo kim đều không lên là diode đứt.



Kiểm tra các Led. Vì Led cũng là diode, nên khi kiểm tra các Led cũng đo như các diode. Khi đo thuận, kim lên và Led sáng và khi đo nghịch kim không lên và Led không sáng. Bạn nhớ: Khi đo theo chiều thuận, ở thang đo Rx1 có dòng trên dây đo lớn, Bạn hãy xem kết quả trên vạch chia LV sẽ biết được mức ghim áp trên Led. Các Led thường có mức ghim áp trên dưới 2V, với các Led siêu sáng có mức ghim áp khoảng 3V. Khi đo thuận, Led không sáng là Led hư.

  

Transistor bipolar (2 mối nối) có 2 dạng: dạng pnp và dạng npn. Do mối nối pn là cấu tạo của một diode, nên transistor bipolar có thể xem như có 2 diode, diode ở chân BE và diode ở chân CB. Vậy muốn biết một transistor có tốt hay không, Bạn kiểm tra nhanh 2 diode này. Đo thuận nghịch diode BE và diode CB, nếu cả 2 diode này đều tốt là transistor tốt. Bạn nhớ: diode CB có mức áp đánh thủng thường rất cao, nên ở thang đo Rx10K, tuy mức áp trên máy đo Ohm là 12V kim cũng không lên, nhưng diode BE có mức áp đánh thủng thường thấp khoảng 10V, nên khi đo nghịch trên diode này, kim sẽ vẫn lên, lên ít vì dòng nhỏ. Chúng ta dùng đặc tính này của transistor để tìm ra chân E và chân C sau khi đã tìm ra chân B.



Đo volt DC và AC:



Trên các đường mạch trong các mạch điện, luôn có 2 thành phần điện áp, đó là mức áp DC dùng để phân cực trạng thái tĩnh và mức áp tín hiệu ở dạng AC. Vậy để kiểm tra các mức áp phân cực DC, bạn dùng phép đo volt DC. Khi đo volt DC, dây đen cho chạm masse cũng là cực âm của pin, dây đỏ dùng đo mức volt trên các đường mạch. Tùy theo nguồn pin nuôi của mạch mà chúng ta chọn thang đo cho thích hợp. Với các mạch điện bán dẫn chạy mức áp thấp, chúng at thường dùng thang đo 10V là được. Chúng ta biết nội trở của máy đo Volt DC thay đổi theo thang đo, nên nếu lấy thang đo Volt DC thấp, máy đo có nội trở nhỏ sẽ làm sai nhiều kết quả đo. Khi mua máy đo Volt nên chọn loại máy đo có nội trở càng lớn càng tốt, hiện nay các máy đo thông dụng có nội trở là 20K/V, vậy nếu lấy thang đo 10V, nội trở của máy đo sẽ là 200K, với điện trở này Bạn không thể đo kiểm tra các mạch điện làm việc với dòng điện quá nhỏ, trong trường hợp này chúng ta phải dùng máy đo volt VTVM, với nội trở trên 11MegaOhm mới có kết quả chính xác. 



 

Chúng ta biết, nguồn điện nhà đèn là điện xoay chiều, dạng Sin có tần số 50Hz. Để đo mức áp này, chúng ta cắm dây đo trên lỗ đen và đỏ, lấy thang đo AC, với mức áp chưa biết trước nên khởi đầu từ thang đo volt AC cao. Khi đo đọc kết quả trên các vạch chia Volt AC 0-10V cho thang 1000V, 0-50V cho thang 50V, 0-250V cho thang đo 250V và 0-10V cho thang đo 10V, ở thanh đo này nhất là với mức áp AC thấp, Bạn nên đọc kết quả trên vạch chia màu đỏ.

Chú ý: Một sơ sót mà giới thợ thường bị là khi đang dùng VOM ở thang đo Ohm để kiểm tra các linh kiện trong các thiết bị điện gia dụng, sau đó chuyển qua kiểm tra Volt nguồn AC mà không nhớ thay đổi nút xoay qua thang đo Volt AC, sơ ý này sẽ làm cháy các điện trở ở thang đo Ohm.

Bạn nhớ: chỉ dùng phép đo volt AC này trên các mạch đo không có thành phần điện áp DC. Khi kiểm tra mức volt AC trên các điểm đo có chứa thành phần điện áp phân cực DC, Bạn phải cắm dây đỏ trên lỗ OUTPUT, vì ở lỗ đo này bên trong máy đo có dùng tụ cách ly, dùng để cắt dòng DC, nhờ vậy kết quả đo mớ chính xác.


Đo volt AC mức thấp:





Chúng ta biết, trên các chân C, chân B của các transistor thường vừa có tín hiệu AC và vừa có điện áp phân cực DC, hơn nữa biên độ tín hiệu AC trên các chân này thường rất nhỏ, do đó, khi muốn đo kiểm tra tín hiệu trên các điểm này, chúng ta thường dùng thang đo AC, lấy thang đo nhỏ, thường là thang đo 0-10V. Tuy nhiên khi đo, để tránh ảnh hưởng của mức volt DC dùng để phân cực, chúng ta cho dây đỏ cắm ở lỗ OUTPUT.

Nhắc Bạn: Thành phần tín hiệu AC đo trên các chân C, chân B của các transistor hay đo trên biến áp âm tần hay đo trên loa...đều là tín hiệu gần giống Sin và thường có tần số khá cao, do vậy khi dùng VOM kế với chức năng đo Volt AC đo các tín hiệu này, kết quả đọc trên các vạch chia không "có ý nghĩa định lượng", nó chỉ nói lên là có tín hiệu hay không mà thôi, nó cho bviết tín hiệu lớn hay nhỏ, hoàn toàn mang ý nghĩa định tính. Vì sao? Vì các vạch chia dùng cho Volt AC là lấy theo trị hiệu dụng của một tín hiệu Sin, có tần số 50Hz. 




Hình vẽ này cho thấy cách dùng máy đo Volt AC, thang đo thấp, với dây đỏ cắm ở lỗ OUTPUT để kiểm tra tín hiệu xuất hiện trong một mạch khuếch đại. Chúng ta biết, trong một mạch điện, tín hiệu là sự nhấp nhô lên xuống của mức volt trên mức Volt phân cực DC. Tín hiệu AC trong mạch luôn có điểm khởi phát và làn dần đến tải. Nếu đã nắm được đường đi của tín hiệu trong một mạch điện, chúng ta dễ dàng dùng Volt kế AC để "xác nhận sự có mặt của tín hiệu trên các điểm này". Nếu đo tại điểm 4, kim lên là có tín hiệu và chuyển qua  đo tại điểm 5, kim không lên là không có tín hiệu, vậy tụ liên lạc C2 hư hay có hở mạch. Nói cho cùng sửa máy là làm công việc tìm xem tín hiệu bị mất ở điểm nào, mất do lý do vì, nếu do linh kiện hư thay cái mới vào là xong, nếu do đứt mạch, hàn lại là được...Do vậy nếu biết dùng phép đo này, việc tìm chổ hỏng trong các thiết bị điện tử cũng không phải là công việc quá khó.



LI cho biết dòng trên dây đo,  LV cho biết áp trên dây đo:


Khi dùng Ohm kế đo, kiểm tra các linh kiện có tính phi tuyến, kết quả đọc trên thang đo Ohm là không có ý nghĩa thực tế, vì sao? Vì ở các thang đo Ohm khác kết quả đọc được sẽ khác nhau. Thí dụ: Khi đo một diode, Bạn sẽ thấy số Ohm đọc được trên thang đo Rx1 sẽ khác với số Ohm đọc được trên thang đo Rx10...Vì linh kiện phi tuyến có trị điện trở thay đổi theo cường độ dòng điện. Với các linh kiện phi tyuến, Bạn luôn phải lấy kết quả với một cặp số: đó là mức áp trên linh kiện ứng với cường độ dòng điện lúc đó. Do vậy Khi đo các diode, Bạn đọc kết quả trên vạch chia LI sẽ xác định được dòng điện chảy qua linh kiện và lấy kết quả trên vạch chia LV sẽ biết được mức áp giảm trên 2 chân của linh kiện. Vậy với Ohm kế có 4 thang đo, đó là Rx1, Rx10, Rx100 và Rx1K. Bạn sẽ có thể lấy được 4 cặp số ứng với 4 dòng điện, Bạn ghi 4 kết quả này lên đồ thị V và I, dùng viết kẻ đường cong qua 4 điểm này, Bạn sẽ có đường cong đặc tính của linh kiện, từ hình dạng của đường cong này, Bạn có thể biết được, đó là diode Si hay Ge, biết được công dụng của diode, biết được diode Schottky...


Thử Pin:


Thử pin là kiểm tra xem nguồn Pin có còn nhiều điện năng hay đã hết. Muốn vậy người ta dùngphép đo Volt DC có mang tải. Khi Pin yếu, lúc đo Volt DC không tải, chúng ta vẫn thấy có đủ Volt, nhưng khi cho pin mang tải thì sẽ thấy "mất Volt". Với Pin người ta dùng vạch chia màu xanh ghi là Good, pin còn đủ mạnh, vạch chia màu đỏ ghi là Bad, pin đã yếu. Như vậy khi dùng phép đo Volt DC thông thường đo trên các pin, chúng ta không thể biết chính xác là pin còn mới hay đã dùng nhiều rồi, phải cho pin mang tải, khi mang tải mức áp sụt ít là pin tốt, nếu mức áp giảm mạnh là pin đã yếu.


Đo HFE:


Với các transistor, quan hệ giữa dòng điện IC trên chân C trên dòng điện IB trên chân B được hiểu là hệ số khuếch đại dòng HFE . Với các transistor công suất nhỏ, hệ số HFE thường từ vài chục đến vài trăm. Khi đo hệ số HFE của các transistor nhỏ, Bạn chuyển về thang đo Rx10, chập 2 đầu kim chỉnh nút Zero Ohm, sau đó cắm transistor vào đúng chân E-B-C và đúng loại NPN hay PNP rồi xem kết quả trên vạch chia hFE. Hệ số HFE còn gọi là hệ số ß, đó là một tham số linh kiện, nói chung tham số này rất phân tán, nghĩa là trên cùng một nhóm các transistor cùng mã số, hệ số ß cũng có khác nhau.

Nhắc Bạn: Khi chọn 2 transistor dùng cho tầng khuếch đại vi sai, Bạn phải chọn 2 transistor cùng mã số, nhưng phải đo hệ số HFE của nó, phải bằng nhau và khi chọn 2 transistor khác loại NPN và PNP dùng cho tầng khuếch đại kéo đẩy, Bạn cũng phải đo kiểm tra hệ số HFE của nó, cũng phải chọn cặp có hệ số khuếch đại dòng bằng nhau.



Vạch đo độ lợi dB:

 

Người ta còn dùng phép đo Volt AC để xác định độ lợi công suất của các mạch khuếch đại, kết quả đọc được lấy theo vạch chia db (Deci-Bell). Khi đo công suất của mạch khuếch đại, Bạn phải tuân thủ các qui định sau: Tín hiệu tác động phải có dạng Sin, tần số 50Hz. Công suất tín hiệu ứng với 1VAC đo trên trở kháng 600 Ohm được ghi là 0dB, vậy khi đo công suất trên các ngả ra Bạn cũng phải có trở kháng là 600 Ohm, nếu kim chỉ +10dB, chúng ta nói mạch khuếch đại có độ lợi công suất là 10dB, nếu kết quả đo là -5dB, chúng ta nói mạch làm xuy giảm tín hiệu là -5dB. Ưu điểm của phép đo công suất lấy theo vạch chia deci-bell là độ lợi của các tầng có thể cho cộng lại, độ xuy giảm thì cho trừ bớt.



  
Cách chọn các thang đo  


Để có kết quả đo chính xác, Bạn nên chọn thang đo sao cho kim lệch nằm vào vùng giữa, tránh các vùng có góc lệch quá nhỏ khó đọc được kết quả. Với máy đo SANWA YX-960TR, chung quanh nút xoay chúng ta thấy có các vị trí thang đo như hình sau:


Thang đo Ohm: Ở thang đo Ohm có các vị trí sau:

Rx1 - Rx10 - Rx100 - Rx1K và Rx10K. Ngoài thang đo Rx10 máy đo dùng nguồn pin 12V, ở các thang đo khác máy đo dùng nguồn pin 3V. Dòng ghi bên dưới các thang đo là dòng điện lớn nhất trên dây đo khi cho 2 đâu cây đo chạm vào nhau. Khi đo hệ số khuếch đại dòng của các transistor, Bạn đặt nút xoay ở vị trí Rx10.

Thang đo volt DC: Ở thang đo volt DC có các vị trí sau:

0.1 - 0.5 - 2.5 - 10 - 50 - 250 - 1000. Khi đo volt DC Bạn có thể đọc kết quả trên 3 vạch chia: từ 0 đến 10V, từ 0 đến 50V và từ 0 đến 250V. Điện kế này có nội trở là DC 20K/V, như vậy khi đặt thang đo ở vị trí 10, lúc đó nhìn vào 2 dây đo Bạn có điện trở 20Kx10 = 200K. Bạn lấy thang đo càng cao, nội trở của máy đo volt DC sẽ càng lớn, điều này ít làm thay đổi cấu trúc của mạch đo và kết quả đọc được sẽ chính xác hơn.


Thang đo volt AC:

Thang đo dòng:

Dùng lỗ cắm OUTPUT:

Dùng lỗ cắm 2.5A:

Dùng lỗ cắm npn/pnp:



Dùng Ohm kế đo kiểm tra các Led. 







Phân tích sơ đồ mạch điện máy đo VOM.



Muốn dùng máy đo VOM một cách hiệu quả nhất, trước hết Bạn hãy hiểu rõ nguyên lý làm việc của các mạch điện trong máy đo. Từ sơ đồ mạch điện của nhà sản xuất, chúng ta sẽ vẽ lại sơ đồ mạch điện này trong từng chức năng đo, dùng phần mềm nhà nghề PSpice kiểm tra lại trị số của các linh kiện dùng trong mạch, với các hiểu biết này, chúng ta cũng sẽ nhanh chóng "tự sửa được các loại máy đo VOM khi máy đo có vấn đề". Phần sau tôi sẽ lần lượt tách sơ đồ toàn phần này ra theo từng chức năng đo và giải thích hoạt động của mạch.






Mạch 1: Điện kế khung quay.


Trong mạch: RM1 là điện kế khung quay, điện trở khung quay là 1.8K, dòng lệch hết bảng kim là 44uA. Người ta dùng tính ghim áp của diode 1N4148 để tránh hiện tượng điện kế khung quay bị quá áp, dùng tụ C1 để dập biên các xung điện, dùng biến trở RV2 để chỉnh kim lệch hết vạch chia. R23, R21. RV1 là các điện trở đệm. Nút chỉnh RV1 còn dùng chỉnh vị trí zero Ohm trong chức năng đo Ohm. R7 là điện trở thang đo, dùng cho thang đo điện áp DC là 0.1V hay thang đo dòng là 50uA.

Chú ý: Ngang điện kế khung quay có một khóa điện K, nó ứng với vị trí OFF trên nút xoay. Mỗi khi Bạn di chuyển điện kế, Bạn nên đặt nút xoay về vị trí OFF để làm nối tắt khung quay, điều này sẽ giữ cho khung quay không bị dao động lúc lắc mạnh.




Mạch 2: mạch đo điện áp DC với các thang đo.

 

Lúc đo Volt DC, người ta dùng các điện trở cho mắc nối tiếp để tạo ra các thang đo Volt khác nhau. Khi vẽ lại sơ đồ mạch điện này, chúng ta dùng PSpice để kiểm tra lại trị của các điện trở thang đo và kết quả hoàn toàn phù hợp với các điện trở đã dùng trong mạch. 



Mạch 3: Mạch đo điện áp AC với các thang đo. 



Dùng phần mềm PSpice để khảo sát mạch VOM lúc dùng đo điện áp AC. Kết quả như hình sau:




Mạch 4: Đo cường độ dòng điện.







Mạch 5: Đo Ohm. 

(1) Ngắn mạch dây đo chỉnh nút zero Ohm. 





(2) Đo điện trở RX1 để kiểm tra vị trí kim ở vạch giữa




(3) Dùng Ohm kế thang Rx10 để đo hệ số khuếch đại dòng HFE. 







(4) Đo Ohm ở thang RX10K.


 


Mạch 6: Kiểm tra các nguồn pin 1.5V và 9V.




0 comments:

Post a Comment

domain, domain name, premium domain name for sales

Popular Posts